header image

All posts in March, 2016

Giới thứ hai: không trộm cắp

Khởi động: khoảng cách giàu nghèo, vấn nạn trộm cướp, ai đã từng bị trộm, mất đồ, giật đồ, bị người lừa? Có bao giờ mình nghĩ mình trộm cắp thời gian của người khác không? In ấn giấy tờ cá nhân mà dùng giấy mực công ty có mắc tội trộm cắp không?

  1. Định nghĩa: không lấy đồ thuộc về người khác (gần thì cha mẹ anh em bà con bạn bè, xa thì hàng xóm, người không quen biết), vật sở hữu của người khác mà họ không cho, không phải của mình, gồm ăn cắp, trộm, cướp, tham nhũng, hối lộ, chôm chỉa, lừa đảo tài sản, chiếm đoạt, lường gạt.
  2. Đối tượng trộm cắp: vật của người, vật của loài vật, vật của riêng, vật chung, vật của người sống, vật của người chết.

Cụ thể là của cải, tài sản nhỏ như cây kim ngọn cỏ, lớn như vàng bạc kim cương hột xoàng, nhà cửa xe cộ đất đai.

Những gì là vật dễ bị trộm cướp nhất tại hoa kỳ: xe, tiền, đồ trang sức, đồ điện tử.

Những thứ vô hình như thời gian, không khí, công sức có bị ăn cắp không? Có bị mất trộm không?

  1. Ba cách trộm: tự mình lấy, thấy người lấy vui mừng và sai người khác lấy.
  2. Tại sao Phật khuyên chúng ta không nên trộm cướp? Tôn trọng tài sản của người khác, hưởng thụ theo khả năng của mình, tránh nhân quả xấu: nghèo khó và sinh vào thời kỳ nghèo đói.
  3. Lý do không trộm cắp: ai cũng khó nhọc mới làm ra tài sản, ai cũng quý những vật sở hữu do mình tạo ra, thay đổi số phận, không tạo thêm bất an cho người khác.
  4. Quả báo của sự trộm cắp: nghèo khổ, cuộc sống không đầy đủ ăn mặc, không gặp được những cơ hội thuận lợi để phát triển.
  5. Những hệ lụy kéo theo với sự nghèo khổ: thiếu thốn giáo dục, y tế, dễ sa vào tệ nạn xã hội.
  6. Thay vì trộm cắp thì bố thí chia sẻ, thời gian, công sức, tài sản. Tài thí (nội tài, ngoại tài), vô úy thí, pháp thí.
  7. Kinh thủy sám: Trong kinh nói: “Vật của người khác thì người đó giữ. Dầu một lá rau, cọng cỏ mà họ không cho cũng không được lấy, huống chi trộm cướp”. Nhưng vì chúng sinh chỉ thấy lợi trước mắt nên lấy một cách trái đạo, đến nỗi sau này phải chịu tai ương. Bởi vậy kinh nói: “Tội trộm cướp làm chúng sinh bị đoạ vào địa ngục, ngã quỉ, chịu khổ vô cùng”. Nếu đầu thai trong đường súc sinh, phải chịu làm thân trâu ngựa, la, lừa, lạc đàv.v…đem thân máu thịt của mình trả nợ kiếp trước cho người. Nếu được làm người, phải chịu làm thân tôi mọi kẻ khác, áo không đủ che thân, cơm ăn không đủ bữa, bần cùng khốn khổ, lẽ sống của con người hầu như không con gì nữa. Sự trộm cướp đã có khổ báo như thế, ngày nay chúng con trí thành cầu xin sám hối.
    Lại từ vô thỉ đến nay, chúng con hoặc trộm tiền tài, bảo vật kẻ khác, hoặc cầm dao cưỡng đoạt hoặc tự mình xông đến bức người lấy của, hoặc ỷ quyền nương vào thế lực, dùng kim to kẹp lớn ép chế oan người lương thiện, hoặc thâu tiền đút lót của bọn gian, đánh thẳng người ngay buộc cho là tà vậy, vì những nguyên nhân ấy khiến họ xa vào lưới pháp luật, hoặc ăn tiền của kẻ dưới khiến họ dung túng làm bậy, hoặc lấy của công làm lợi riêng, lấy của riêng vào việc công, làm tổn hại người kia đem lợi cho người này, làm tổn hại người này đem lợi cho người kia, lấy bớt của kẻ khác làm lợi cho mình, miệng hay nói bố thí mà tâm thì bỏn sẻn, ăn cắp thuế ruộng, thuế chợ, trốn thuế đò ải, bớt của công để dùng vào việc riêng, dấu sưu dịch để sai làm việc mình. Những tội như thế ngày nay đều xin sám hối.
    Lại từ vô thỉ đến nay, hoặc chỗ bạn bè qua lại sư Tăng đồng học hay cha mẹ anh em, bà con quyến thuộc cùng ở chung nhau, mà trăm món cần dùng lừa dối gạt gẫm nhau, hoặc đối xóm riềng gần gũi dời rào, xê tường, xâm lấn đất nhà người khác, đổi mốc thay nêu, cướp giựt tiền của, bao chiếm ruộng vườn, mượn tiếng việc công để làm lợi riêng, sang đạt hàng quán rẫy bái của người. Những tội như thế ngày nay đều xin sám hối.
    Lại từ vô thỉ đến nay, hoặc đánh phá thành ấp, đốt làng phá dậu (hàng rào) buôn bán lương dân, dụ dỗ tôi tớ của người, hoặc áp chế oan những kẻ vô tội, hoặc bị đâm chém máu rơi thịt nát, thân bị đày ải, gia sản tan nát, cốt nhục chia lìa, mỗi người một cõi, sống chết cách tuyệt. Những tội như thế vô lượng vô biên, ngày nay đều xin sám hối.
    Lại từ vô thỉ đến nay, buôn bán hàng hoá, lập quán đổi trác đồ vật, dùng cân non, đấu nhỏ, giảm bớt thước tấc, xén lấn phân thù[37] lường gạt từng li, đem của xấu đổi lấy của tốt, đem thứ ngắn đổi thứ dài, giả dối trăm chiều để mong cầu chút lợi. Những tội như thế, ngày nay chúng con đều xin sám hối.
    Lại từ vô thỉ đến nay, hoặc khoét vách đào tường, chặn đường cướp đoạt, hoặc trốn nợ, xén bớt tài lợi, hoặc phụ tình trái hẹn, ngoài mặt lừa dối, trong lòng mưu toan, hoặc cướp giựt trái đạo, đồ vật của quỉ thần,cầm thú, chúng sinh, hoặc mượn cớ coi quẻ coi tướng để gạt lấy tài sản của người, như thế cho đến đem lợi cầu lợi, cầu cách vô đạo, càu cách tham lam, không biết chán, không biết đủ. Những tội lỗi như thế vô lượng vô biên, không thể nói hết, ngày nay chúng con chí thành, hướng về mười phương Chư phật, Tôn Pháp, Thánh chúng, đều xin sám hối.

 

 

 

 

 

 

 

  • Trộm nhìn, trộm ngửi, trộm ăn, trộm nghe, trộm cắp, trộm nghĩ: sáu căn phạm giới thứ hai.
  • Ba điều nguyện trong bản văn thường đọc
  • Nguyện không lấy làm tư hữu bất cứ một của cải nào không phải do mình tạo ra. Không những tư hữu mà công hữu cũng không. Ví dụ lấy của công ty khác đem về công ty mình sử dụng.
  • Tôn trọng quyền tư hữu của người khác. Tôn trọng những vật sở hữu của con cháu mình, nhiều khi những vật sở hữu đó mình không thích. Có khi nào mình lấy vật sở hữu của con cháu mình vất đi mà không cho chúng biết hay không?
  • Ngăn ngừa không cho người khác làm giàu và tích trử một cách bất lương trên sự khổ đau của con người và muôn loài. Bằng cách nào: tố cáo, khuyên răn hay gọi 911.
  • Từng bị trộm cướp chưa? Nếu có mình đã phản ứng như thế nào? Bị trộm ví và sau đó dời nhà.
  • Làm gì khi thấy người khác trộm cắp đồ của người khác, của cá nhân, của tập thể? Tuyệt đối không sân si, nóng giận, khinh thường, ghét bỏ người ấy. Nên tìm hiểu kỹ càng trước khi có báo cáo.
  • Suy nghĩ và làm gì khi bị trộm cướp của mình, của tập thể? Nghĩ vì sao họ trộm, vì họ thiếu hay vì họ tham? Đừng tiếc của mà nổi sân si, tức giận, nói lời thô lỗ với họ. Chiêm nghiệm lời cảnh tỉnh của Phật: không có gì là của ta. Của đi người còn hơn là người đi của còn.
  • Một số suy nghĩ về giới thứ không trộm cắp
  • Chùa bị trộm vặt: đủa muỗng, giấy vệ sinh, chén bát. Nên làm gì?
  • Trộm của người giàu rồi san sẻ cho người nghèo có phạm giới này không? Có bị nhân quả không?
  • Khi nói nói giới trộm cắp, ta nói đến trộm của ai, trộm cái gì, nhiều hay ít, lâu hay mau. Đó là những yếu tố tạo nên sự nặng nhẹ của quả báo.
  • Bóc lột sức lao động của người khác, của con cái, của nhân viên, của người làm thuê cho mình có phải là trộm cắp không?
  • Chiêm nghiệm câu “bần cùng sinh đạo tặc”: vì nghèo, vì thiếu, vì cùng đường người ta mới trộm cướp. Nghĩ thế để cảm thông, bớt tiếc khi bị mất mác.
  • Một thực tế rằng, thiếu thì xin họ sẽ cho, thậm chí cho nhiều hơn, còn hơn là vì thiếu mà trộm cắp.
  • Thực sự có cái gì thực sự là của ta không? Ngay cả những vật chất do công sức mình làm ra, mình bảo quản, mình sửa chữa, mình yêu thương cũng không phải sở hữu của ta.

 

Kết luận

  • Câu chuyện thiền sư với tên trộm: Khi thiền sư Ryokan trở về, bắt gặp tên trộm, ông nghĩ “có lẽ anh ấy đã đi một quãng đường dài để thăm mình”. Thiền sư nói với tên trộm “anh không nên về không như thế, hãy nhận áo quần của tôi làm quà tặng”. Tên trộm sửng sốt, nhận áo quần và lẩn đi. Sau đó, thiền sư Ryokan ngồi ngắm trăng và nghĩ thầm “ước gì mình có thể cho anh ta mặt trăng đẹp đẽ này”.
  • Châm ngôn “không có cái gì của ta, sở hữu của ta” sẽ giúp ta dễ dàng thực tập giới này, mất của không tiếc, dễ thực hành bố thí san sẻ.
  • Vật chất là của ngoài thân, quý nhưng không bằng vật trong thân. Vật trong thân là tình thương, cảm thông sự thiếu thốn của người khác, là bố thí, rộng rãi tấm lòng.
  • Tâm niệm rằng đừng vì sự mất còn của vật sở hữu bên ngoài mà làm tổn thương gia tài đạo đức bên trong: tình thương, cảm thông, hiểu biết, ái ngữ, nhẫn nại.
  • Với ý thức muốn vượt khỏi nghèo nàn khốn khổ và ý thức tôn trọng quyền tư hữu của người khác, chúng ta nguyện thực hành giới không trộm cắp.

 

Đạo tràng chùa Việt nam đã bắt đầu tìm hiểu về giới và năm giới. Chúng tôi kính gởi quý vị tham khảo tóm tắt những bài giảng của thầy về 5 giới mà Phật tử chùa đã được học từ những chủ nhật cuối năm 2015.

Chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu về nội dung này vào những tuần tiếp theo. Mong nhận được sự góp ý dựng xây của quý bạn đọc.

Tổng thể bài học về giới như sau:

  1. Định nghĩa về giới
  2. Nội dung của 5 giới
  3. Tính chất và đặc điểm: tánh giới, già giới, sự giới lý giới
  4. Phân loại các loại giới
  5. Mục đích
  6. Giá trị
  7. Những danh từ liên quan: giới luật, trì giới
  8. Những ví dụ về giới

 

Người Phật tử là người tự nguyện tiếp nhận và sống theo 3 nơi nương tựa và 5 giới.

Giới là một trong ba môn học đem đến an lạc hạnh phúc lâu dài chân thật, tam vô lậu học, giới định tuệ.

Giới là một chi phần thứ hai trong sáu pháp môn tu của Bồ tát: lục độ ba la mật, bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ.

Trong bát chánh đạo thì chánh ngữ, chánh mạng, chánh nghiệp là giới.

  1. Định nghĩa:

Giới là một trong ba lĩnh vực rộng lớn nhất của đạo Phật: kinh, luật, luận. Giới thuộc về luật.

Tiếng phạn là si-la, Trung Hoa dịch là giới, nghĩa là điều không nên làm thì đừng làm. Giới những điều đức Phật khuyên dạy đừng làm để ngăn ngừa những hành động sai lầm của thân, miệng và ý.

Theo luận bồ đề thanh lương, giới gồm 10 nghĩa: tập cận, bản tánh, thanh lương, an ổn, an tĩnh, tịch diệt, đoan nghiêm, tinh khiết, đầu thủ và tán thán.

Giới là những phương pháp sống, hành động, thực hành, thực tập hằng ngày của đạo Phật. Vì thế người ta cho rằng giới là đạo đức học và đạo đức hành của Phật giáo.

Giới là những nguyên tắc đạo đức hướng dẫn chúng ta sống cuộc đời an lạc giải thoát và giác ngộ.

Nói đến giới là nói đến hành động, đặc biệt là những hành động tích cực, những hành động mang đến bình an, những hành động chan đầy tình thương, hiểu biết và cảm thông.

Giới là phương pháp rèn luyện, điều chỉnh và thuần hóa hành động. Rèn luyện từ thấp đến cao, từ cạn tới sâu, tự ngoài vào trong. Điều chỉnh từ tiêu cực thành tích cực, xấu thành đẹp, ác thành thiện. Thuần hóa từ ích kỷ thành vị tha, ràng buộc thành giải thoát, từ hữu ngã thành vô ngã.

Giới là cách thức rèn luyện hành vi, hành động ngay trong đời sống thực tế, trong từng trường hợp cụ thể, áp dụng ngay, áp dụng được, làm hằng ngày.

Giới là mực thước, là khuôn mẫu uốn nắn ra những hành động đúng đắn, văn minh, sáng suốt được áp dụng thông qua 6 giác quan.

Ai có thể tạo ra giới? Giới được nói ra bởi đức Phật, người có tuệ giác thâm sâu, có cái nhìn thông suốt. Bởi vậy chỉ có đức Phật mới là người sáng lập ra giới mà thôi. Những người khác có thể tạo ra những quy tắc hành động nhưng không được gọi là giới.

Kết luận

Trì giới là tạo nhân tốt, là xây dựng thiện nghiệp, là bồi đắp cái nhân bình an hạnh phúc.

Giới là pháp hành, những điều đem ra để thực hiện trong cuộc sống hằng ngày.

Giới gắn liền với hành động. Mà hành động thì tác động lên toàn bộ cuộc đời hiện tại lẫn tương lai nên thực hành giới là gieo hạt giống tốt lành cho cả đời này đời sau.

Hiểu thế nào là giới rồi, chúng ta sẽ tiếp tục đi vào nội dung của 5 giới.

  1. Nội dung của 5 giới
  2. Giới thứ nhất: không giết hại, không cắt đứt mạng sống của những loài chúng sanh mà chúng ta có thể nhìn thấy.
  • Một số thống kê:
  1. Loài nào giết người nhiều nhất trong một năm: muỗi (725.000), con người (475.000) và rắn (50.000).
  2. Trong một ngày con người giết bao nhiêu sinh vật để làm thực phẩm: Hơn 56 tỷ nông súc bị giết hàng năm bởi con người. Hơn 3.000 loài động vật chết mỗi giây trong các lò giết mổ trên toàn thế giới.
  3. 10 nguyên nhân khiến người Mỹ chết nhiều nhất: Số ca tử vong vì nguyên nhân tử vong hàng đầu: theo thống kê của trung tâm phòng vệ và kiểm soát bịnh tật Hoa Kỳ, CDC, năm 2013
    1. Bệnh tim: 611.105
    2. Ung thư: 584.881
    3. Bệnh mãn tính đường hô hấp dưới: 149.205
    4. Tai nạn (chấn thương không chủ): 130.557
    5. Stroke (bệnh mạch máu não): 128.978
    6. Bệnh Alzheimer: 84.767
    7. Bệnh tiểu đường: 75.578
    8. Cúm và Viêm phổi: 56.979
    9. Viêm thận, hội chứng thận hư, và nephrosis: 47.112
    10. Cố ý tự hại (tự sát): 41.149

 

  1. Mỗi ngày trung bình có bao nhiêu người bị bắn tại Mỹ: 270. Một năm có khoảng gần 9500 người bị giết tại Mỹ.
  2. Chết vì tai nạn giao thông: toàn thể giới có gần 1,3 triệu người chết vì tai nạn giao thông mỗi năm, trung bình 3.287 người chết mỗi ngày. Riêng Hoa Kỳ trong một năm có hơn 37.000 người chết vì tai nạn giao thông. Thống kê của hiệp hội an toàn giao thông quốc tế ASIRT.
  • Đối tượng của giới này: con người (cha mẹ, thầy tổ, bạn bè, đồng loại) và chúng sanh. Căn bản là không được giết người. Mở rộng là không cắt đứt mạng sống những sinh vật gần gũi trong cuộc sống như heo gà dê chó.
  • Ba cách giết: tâm ý, ngôn ngữ và hành động. Tự mình giết, sai người khác giết và thấy giết vui mừng.
  • Lý do đừng giết chúng sanh: tôn trọng thể tánh bình đẳng, tôn trọng công bình, nuôi dưỡng từ bi, chuyển hóa bạo động oán thù, tránh quả báo xấu, bảo vệ những loài vật đang tuyệt chủng.

Trong bản văn, lý do con thực hành giới này gồm: vì ý thức khổ đau do sự giết hại gây ra, vì học theo hạnh đại bi, vì bảo vệ sự sống mọi người và mọi loài.

  • Mở rộng bằng phóng sanh, cứu vật, bảo vệ nhân quyền, loài vật.
  • Kết quả nếu không giết mà còn cứu chúng sanh: kéo dài thọ mạng, tăng thêm sức khỏe, người khác tôn trọng, loài khác tôn trọng, đem lại niềm vui cho chúng sanh.
  • Hậu quả giết chúng sanh: mạng đền mạng, ảnh hưởng sức khỏe, thân nhiều bịnh, chết yểu, chúng sanh thấy sợ hãi, lòng hay sợ sệt, sanh về cõi khổ.

Ba nghiệp của thân, sát hại đứng đầu. Trong kinh huấn thị, “tự tha thứ mình cũng đủ ví dụ, để đừng giết hại cũng đừng đánh đập” (37). Vì lẽ cầm thú tuy khác với ta, nhưng mà bản năng ham sống sợ chết thì vẫn đồng nhất. Nếu xét cho kỹ về các loài ấy, thì từ vô thỉ, tất cả đã là cha mẹ anh em bà con của ta. Chỉ vì nghiệp lực làm yếu tố chính và yếu tố phụ, mà phải luân hồi khắp cả sáu nẻo, vào chết ra sống, biến đổi thân hình, thay đổi quả báo, cho nên không còn nhận biết được nhau. Vậy mà ngày nay chúng ta sát hại, nhai nuốt thịt họ, thì thật thương tổn đức Từ quá lắm.

Vì vậy Phật dạy, được thực phẩm khác, khi ăn vẫn nên tưởng tượng như ăn chính thịt con mình trong thời đói khát, huống chi ăn nuốt ngay chính cá thịt (38). Phật còn dạy thêm, nếu vì được lợi mà giết loài vật, hoặc sử dụng tiền bẫy lưới cá thịt, cả hai việc đó đều là ác nghiệp, sau khi chết rồi đọa ngục Gào thét.

Lời này cho thấy, giết cũng như ăn, ác quá sông sâu, tội bằng núi lớn. Nhưng từ vô thỉ cho đến ngày nay, đệ tử chúng con, vì không gặp được thiện hữu tri thức, nên ai cũng phạm tội sát hại ấy. Nên trong khế kinh đã dạy như sau, cái tội sát hại làm cho con người sa vào địa ngục, cùng với ngạ quỉ, chịu đủ thống khổ. Nếu sinh súc sinh, thì làm cọp beo, làm loài lang sói, làm cắt làm diều. Hoặc làm rắn độc, hay làm bò cạp, những thứ cùng loại, tính thường độc dữ; hoặc làm con chương, con hưu con gấu, con bi vân vân, tính thường hãi sợ. Còn sinh loài người thì bị hai báo, một là lắm bịnh, hai là chết yểu. Sát sinh ăn thịt đã có lắm thứ khổ báo như vậy, cho nên chúng con chí thành khẩn cầu, sám hối nghiệp ấy.

  • Khai giá trì phạm: bốn lĩnh vực thuộc thực hành trong những trường hợp cụ thể. Mục đích của khai giá trì phạm để thấy sự uyển chuyển, hợp tình hợp lý khi thực hành giới.

Khai (mở): những trường hợp làm mà không phạm. Người hoặc động vật bị bịnh và ảnh hưởng đến nhiều người và nhiều loài khác thì có thể bị cách ly hoặc loại trừ mà không phạm tội sát sanh. Dù về mặt tâm lý không phạm nhưng trên phương diện nhân quả vẫn phải bị quả báo, dù có giảm nhẹ.

Giá (ngăn chặn): những trường hợp được làm vì để ngăn chặn thị phi của văn hóa phong tục vùng miền nơi mình đang ở. Ví dụ, cởi ngựa đối với người cư sĩ thì không phạm nhưng với tu sĩ thì phạm.

Trì (giữ gìn): còn gọi là chỉ trì, không làm thì không phạm, làm là phạm (5 giới cho đến 10 giới). Không làm đau khổ loài vật là trì giới thứ nhất, bất sát sanh.

Phạm (vi phạm): còn gọi là tác trì, làm là không phạm, không làm là phạm (bồ tát giới). Bồ tát giới mà không phóng sanh là phạm.

  • Một vài điều tranh luận về giới không sát sanh
  • Tự tử chính là sát sanh
  • Giết kẻ ác, kẻ xấu để bảo vệ người lành có phạm giới sát sanh không? Có bị quả báo không? Đánh bom khủng bố, giết khủng bố có phạm sát sanh không?
  • Làm sao thực hành giới này trong cuộc sống?
  • Sử dụng những sản phẩm liên quan đến động vật như lông, dacó góp phần vào giới sát sanh không?
  • Đâu là sự khác nhau giữa giết loài vật và ăn loài vật trong mối liên hệ với giới sát sanh.
  • Mối liên hệ giữa giới sát sanh và sự ăn chay.